W ostatnim numerze „Niezbędnika Inteligenta”, czyli dodatku do „Polityki” moje szczególne zainteresowanie wzbudził artykuł Adama Zubka „A jednak potop”. Autor rzetelnie podsumowuje zakres współczesnej wiedzy na temat globalnej katastrofy jaka nastąpiła około 10000 lat temu i która przeszła do historii pod nazwą mitycznego potopu. Analizując przekazy ustne wielu mitów z różnych stron świata, od Aborygenów, ludów chińskich czy hinduskich po przekazy Indian południowo i północnoamerykańskich a nawet ludów germańskich naukowiec ten stara się udowodnić, że mniej więcej 10000 lat temu w Ziemię uderzyła niewielka kometa, która rozpadłszy się w ziemskim polu grawitacyjnym na kilka kawałków zwanych impaktami spowodowała globalną katastrofę. W Eurazji i Ameryce w bardzo krótkim czasie wyginęło wiele wielkich ssaków (mamuty, tygrysy szablozębne, mastodonty itp.). Bardzo mocne tą hipotezę potwierdzają odkrycia geologiczne takie jak australijskie i wietnamskie tektyty czy badania warstw pochodzących z tamtego okresu. Generalnie uderzenia impaktów spowodowały powstanie monstrualnych fal tsunami, które mogły wdzierać się tysiące kilometrów w głąb lądu. Dla zainteresowanych umieszczam skan artykułu w załącznikach.

* * *
Czytając ten artykuł, przyszła mi do głowy pewna hipoteza. Autor artykułu poszukiwał dowodów na to co stało się sto wieków temu na całym świecie a my mieszkańcy Kwidzyna codziennie spoglądamy na jeden z dowodów i nie zdajemy sobie sprawy z jego wyjątkowości.
I proszę się nie śmiać przedwcześnie, tym dowodem jest......Dolina Dolnej Wisły.
Tak ta młoda dolina rzeczna biegnąca od Bydgoszczy do Białej Góry, której powstanie datowane jest przez geologów na ok. .......... 10000 lat od dzisiejszych czasów.

* * *

Aby zrozumieć co łączy Dolinę Dolnej Wisły z mitycznym potopem cofnijmy się w czasie o 10000 lat do tyłu i spójrzmy jak wyglądały w tym czasie nasze okolice. Lądolód z ostatniego zlodowacenia zwanego Zlodowaceniem Północnopolskim cofnął się już na tereny współczesnej Skandynawii. Zamiast Bałtyku szumiały fale bardzo słodkiego Morza Yoldiowego, Żuławy były zatoką tegoż morza, a w miejscu doliny Wisły nieśmiało żłobiła sobie dolinę pra-Wda zbierając po drodze wody pra-Osy, pra-Liwy czy pra-Wierzycy. Wśród świetlistych dąbrów przechadzały się stada mamutów, na które od czasu do czasu zapolował jakiś koczownik, których choć nielicznych przybywało coraz więcej na tych terenach. Królowa Polskich Rzek płynęła zaś zupełnie gdzie indziej. Gdzieś pomiędzy Toruniem a Bydgoszczą zakręcała na zachód i wykorzystując potężną pradolinę powstałą w czasach wcześniejszych u czoła lądolodu przez wody topniejącego lodowca.
Współcześnie nazywamy tą pradolinę - Pradoliną Toruńsko- Eberswaldzką i płynie nią rzeka Noteć. Cóż więc spowodowało, że Wisła nagle zmieniła kierunek i skierowała swe wody na północ tworząc młodą acz potężną dolinę?
Na to pytanie probowało już odpowiedzieć wiele tęgich głów takich jak niemieccy geolodzy A. Jenzsch, H. Bertram, H.Bindemann czy polscy geomorfolodzy R. Galon, L. Roszko, J. Samsonowicz i inni. Zasadniczo wszystkie hipotezy sprowadzają się do jednej konkluzji w wyniku jakiegoś zdarzenia , nastąpiło przerwanie pasa morenowego w okolicy Fordonu i wody pra-Wisły skierowały się na północ wykorzystując dolinkę jakiegoś dopływu pra-Wdy i następnie młodą dolinę pra-Wdy. Rozpatrując bardzo krótkie ramy czasowe w jakich powstała Dolina Dolnej Wisły, większość badaczy podkreśla gwałtowność tego przerwania, porównując je ze sławnym przerwaniem pasa wydmowego i utworzenie Śmiałej Wisły pod Gdańskiem w 1840, podczas wezbrania spowodowanego zatorem lodowym. Wątpliwości budzi jednak porównanie skal obydwu zjawisk, o ile pod Gdańskiem do przerwania wystarczyło spiętrzenie rzędu 8-12 metrów, o tyle do przerwania pod Fordonem potrzebne byłoby spiętrzenie trzy razy większe !.
Tak naprawdę nikt nie podaje rzeczywistego czynnika czy siły sprawczej powodującej utworzenia Doliny Dolnej Wisły. Naukowcy starają się to wytłumaczyć erozją wsteczną wspomnianego bezimiennego dopływu pra-Wdy oraz dużym spiętrzeniem lodowym na pra-Wiśle. Słabą stroną tych dywagacji jest to, że wezbrana woda zablokowana w pradolinie Wisły cofnęłaby się raczej na Kujawy niż przebijała się przez pomorskie moreny denne o znacznej wysokości względnej. Patrząc na to dzisiaj wody nowego koryta Wisły wyerodowały wszelkie ślady tego zdarzenia sprzed 10000 lat i o przyczynach można raczej spekulować.

* * *

Spróbujmy teraz połączyć artykuł z „Polityki” z teoriami geomorfologów. A może tym czynnikiem dającym impuls do tworzenia Doliny Dolnej Wisły był mityczny potop.
Fala powodziowa spowodowana upadkiem impaktu w Ocean Atlantycki prędzej dotarłaby w okolice Fordonu poprzez niemieckie pradoliny na południu Pojezierza Meklemburskiego a następnie przez pradolinę Toruńsko- Eberswaldzką , niż przez pra – Bałtyk, który znacznie by złagodził falę. Taka fala spiętrzona w zwężeniu pradoliny mogłaby faktycznie doprowadzić do przerwania moren w okolicach Fordonu i utworzenia nowej drogi odpływu wód na północ.

* * *

Cale moje spekulacje, oparte są tylko moich prywatnych wnioskach i nie są w żaden sposób jakąś teorią naukową. Jednak istnieje wiele punktów wspólnych w „potopie” i powstaniu Doliny Dolnej Wisły. Zainteresowanych tym tematem zapraszam do dyskusji.



Porcellus